در صنعت دولت‌ها در امتداد یکدیگر کار نکردند/دولت ها عموما بنگاهداری کرده اند- خبرگزاری صدا و سیما 1403/04/30

رئیس کمیسیون صنایع اتاق ایران گفت: در بیست سال گذشته هفت برنامه توسعه صنعت داشتیم اما چون استراتژی مشخصی نبود و دولت‌ها در امتداد یکدیگر کار نکردند دستاوردی نداشتند.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، برنامه میز اقتصاد با موضوع مطالبات تولیدکنندگان از رئیس جمهور آینده میزبان آقایان حمیدرضا غزنوی دبیر کل مجمع کارآفرینان ایران، آرمان خالقی قائم مقام دبیر کل خانه صنعت و معدن ایران و علیرضا کلاهی صمدی رئیس کمیسیون صنایع اتاق ایران بود.

سوال: آقای خالقی شما چطور موضوع را می‌بینید آیا باید به پیشران‌های اقتصادی اولویت داد صنایع کوچک این جا جایگاهشان چگونه خواهد شد؟  

خالقی: فرمایش آقای غزنوی کاملا درست و بجاست قاعدتا تمامیت اقتصاد را می‌خواهیم ببینیم چیزی که اهمیت دارد در بحث امروز هم به آن تاکید شد این بود که بخش خصوصی چقدر باید در اقتصاد مداخله داشته باشد و آیا اصلا تا الان به بازی گرفتیمش یا نه؟ یا به بازی گرفتیمش؟ این شاید خیلی تفاوت داشته باشد چیزی که مهم است این است که باید بخش خصوصی را بپذیریم در قانون اساسی مان اقتصاد را سه بخش کردیم آن جا تعریف دارد و مشخص است دولتی، خصوصی و تعاونی، این سه بخش را گفتیم وقتی که اقتصاد ما شکلش از این سه بخش ترکیب می‌شود در تصمیم سازی‌ها و در اقداماتی که در این حوزه هم اتفاق می‌شود باید این سه بخش باهم مشارکت داشته باشند باید به هم کمک بکنند هم افزایی داشته باشند بتوانند تعاملشان را حفظ بکنند خب قاعدتا این حضور بخش خصوصی در اتخاذ تصمیمات، برنامه ریزی‌ها و مدیریت اقتصاد در کشور قاعدتا باید خودش را نشان بدهد تا الان خیلی موفق نبودیم معمولا بخش غیردولتی تابع سیاست‌ها و برنامه‌هایی بوده که از سمت دولت دستگاه‌های حاکمیتی مثل مجلس و دستگاه‌های دیگر آمده وضع قانون شده یا اعمال قانون شده ما تابع بودیم حالا اقتصاد دستوری، قیمت گذاری همه این‌ها که اگر فرصت شد به آن می‌پردازیم.  

سوال: تشکل‌ها دخیل نبودند؟  

خالقی: دخیل نبودیم اصلا اتفاق جدی نبوده و جدی هم گرفته نشده.
بخش پیشران‌ها بخشی از اقتصاد است وقتی لوکوموتیو‌ها در اقتصاد درست حرکت کنند این پیشران‌ها کاری که دارند می‌کنند بقیه را هم به دنبال خودشان می‌کشند وقتی درست کار کنند عقبه اش که صنایع کوچک و متوسطند خدمات فنی مهندسی است سایر خدمات است بازرگانی است همه در خدمت یک هدف قرار می‌گیرد ما نمی‌توانیم صنعت را توسعه بدهیم هرکس باری به هر جهت حرکت کند قاعدتا باید هدف‌های مشخصی در اقتصادمان مشخص کنیم فرض کنید آنچه که دنبالشیم سالهاست بخش خصوصی و همه تشکل‌ها هم همین را به ادبیات مختلف ولی با یک مفهوم واحد دارند می‌گویند ما باید برای کشور برنامه بلندمدت مشخصی داشته باشیم که قابلیت اجرا داشته باشد و ضمانت اجرا هم داشته باشد که نهایتا دو سال و نیم پیش دستور مقام معظم رهبری را داریم مبنی بر تدوین راهبرد توسعه اقتصادی کشور که تاکید هم داشتن.

قرار بوده دولتی که فعلا مستقر است این را تمام کند که هنوز دو سال و نیم گذشته از آن دستور هنوز بهش نرسیدیم قاعدتا اگر آن هدف مشخص شود همه می‌دانند که تکلیفشان چیست، بخش خصوصی چه می‌کند، دولت چه می‌کند، مجلس چه باید وضع کند چه قوانین مزاحمی باید حفظ کند، این نبودن راهبرد بسیار آزاردهنده بود یکی از چیز‌هایی که معتقدم که دولت جدید باید به آن بپردازد تمام کردن این موضوع است ابتدای کار باید تکلیف خودش را در حوزه اقتصاد مشخص کند که ما در حوزه‌های مختلف در راهبرد بین المللمان در حوزه اقتصاد چه می‌خواهیم بکنیم دیپلماسی اقتصادی ما چه سمت و سویی را هدف می‌گیرد در بحث ناترازی‌ها چرا باید جبران کنم در بحث انرژی و مالی و سایر موضوعات ناترازی که داریم این‌ها را چه باید برویم جبران کنیم که اقتصاد و بخش خصوصی درست و مثل یک ساعت کار کند این که همه اش به دنبال این باشیم که معضلات و مشکلات را حل کنیم بنگاه اقتصادی یک مدیر در سطح خرد فقط دنبال این باشد که من امروز با وزارت کار درگیرم فردا با دارایی درگیرم پس فردا با تامین اجتماعی است پس از آن فردا بانک سراغم می‌آید هر روز هر دستگاهی سراغم می‌آید این‌ها به جای این که راهگشا بدهند هر کدام یک مانع ایجاد کردند بنابراین این راهبرد خیلی کمک می‌تواند بکند در صورتی که تدوین کنیم بخش خصوصی خودش مداخله داشته باشد کمک بکند بگوید که من می‌توانم این برنامه را اجرا کنم ببینید بعضی وقت‌ها یک برنامه‌هایی را نوشتیم در طول سال‌های گذشته خیلی این‌ها آرزوهایمان را نوشتیم به جای برنامه وقتی آرزو را می‌نویسیم خوب است آدم آرزویش را بنویسد ولی برای رسیدن به آرزو باید راه میسر شدن به آرزو هم وجود داشته باشد دولت توانش را نداشته برسد بخش خصوصی هم امکاناتی برایش فراهم نبود، امیدواریم این اتفاق در دولت جدید بیفتد.  

سوال: آقای خالقی شما بگویید در مورد تامین مواداولیه یکی از آن مواردی است که تولیدکنندگان روی آن چه تولیدکنندگان بزرگ چه تولیدکنندگان کوچک روی آن نظر دارند و گلایه دارند از این قضیه و بعضا می‌گویند که توان تولید داریم، اما این مدل تامین مواداولیه به هر حال راهگشا نیست و ضربه به تولید می‌زند برای این قضیه دولت جدید چه کاری باید انجام بدهد چه قوانینی را باید اجرا بکند؟  

خالقی: سوال کلی را اگر بخواهیم خردش کنیم که چه نسخه‌ای شاید بشود بر بخشی از صنعت کشور ببینیم در بحث مواداولیه بخش‌های مختلف دارد صنعت یکی مثل خودروسازی است که بخش‌های مختلفی از حوزه‌هایی مثل معدن مرتبط است باز کشاورزی مرتبط است یا صنایع لوازم خانگی یا صنایع غذایی این‌ها هر کدام به بخشی از مواداولیه مرتبط می‌شوند مخصوصا سطح غذا باید برگردیم به بحث کشاورزی و دامداری و دامپروری و شیلات آنجا را باید ببینیم که چطور می‌توانیم کشاورزی صنعتی داشته باشیم که محصولاتی که از حوزه کشاورزی خارج می‌شود قرار است برود در صنعت تبدیلی این به قول آنچه که آقای غزنوی گفتند صفحه مقیاس داشته باشد از کشاورزی محصولات ما تولیدش انبوه باشد و قیمت تمام شده اش بتواند بیاید پایین و رقابتی باشد این را چه باید بکنیم که صنعت بحث کشاورزی ما مکانیزه شده باشد  نگذاریم زمین‌ها خرد شوند زمین خرد را حتی لزوما بتوانیم بهم ملحق کنیم در متراژ‌ها و مساحت‌های بزرگ زمین داشته باشیم برای کار کشاورزی کردن و علمی کار بکنیم این را مشکل داریم.

بنابراین خروجی هم آنچه از کشاورز دارد می‌آید خیلی قدرت رقابت با آنچه که در دنیا در مقیاس صنعتی کشاورزی دارد انجام می‌شود رقابتی نیست صنایع پایین دستی کشاورزی صنایع تبدیلی ما در این بخش مشکل دارند در جذب به اضافه این که پسماند و سموم داریم هیچ پسماند آفت کش‌ها و کود را داریم که کیفیت را می‌آورد پایین آن یک بخش خودش حالا بیاییم در صنعت مثلا صنایعی که پایین دست پتروشیمی قرار می‌گیرند که قطعات پلاستیک و امثالهم تولید می‌شد یا حتی کشاورزی هم کودش هم بخشیش از پایین دست پتروشیمی است این‌ها از بدو سرچشمه این‌ها را باید مراقبت کرد یعنی از صنایع پتروشیمی مان باید درست باشد پتروشیمی که طراحی می‌کنیم باید تولیداتش به نحوی باشد که تیراژ به مقدار مناسب باشد که بتواند کیفیت مناسب به اضافه قیمت مناسب رقابتی بدهد بیرون اگر این که ما پتروشیمی را در حدی محدود و محصورش کنیم با تمام مشکلات اقتصادی که برایش بوجود آوریم که ماده پتروشیمی که از ما نفت خام می‌خرد می‌برد کشور دیگه مثل کره جنوبی مواداولیه پتروشیمی از آن درست می‌کند قیمتش رقابتی می‌شود با قیمت پتروشیمی خود ما.

این مشخص است که کار ما می‌لنگد یک جایی مشکل جدی داریم این‌ها را باید دید یعنی باید رفت از ابتدای زنجیره ارزش کل زنجیره ارزش را ببینیم حلقه به حلقه را باید این‌ها را اصلاح کنیم نمی‌توانیم ما ابتدای حلقه و بدو شروع کارمان در تامین مواداولیه دچار مشکل باشیم انتظار داشته باشیم با مواداولیه بی کیفیت و با قیمت بالا محصول با کیفیت با قیمت پایین بیاوریم پایین کیفیت و قیمت اصول اولیه رقابت است حالا بماند آن که رقابت نسبی ایجاد می‌شود و رقابت یک مزیت رقابتی که ایجاد می‌کنیم به چه ترتیبی است تمهیدات خودش و مدیریتیش و نوع عرضه و خدمات پس از فروش آن‌ها جای خودش ولی فعلا در اصل تولید باید صحبت کنیم که حتما در زنجیره‌های ما فرض کنید در فولاد در صنایع فلزی معادن فلزی مان اگر نتوانیم اگر نتوانیم آن معادن را با ماشین آلات مناسب برداشت کنیم ما فرسودگی که در بخش معدن در بحث ماشین آلات داریم این قدر آزاردهنده است که ماده معدنی که دارد استخراج می‌شود قیمت تمام شده اش بالاست ما خیلی گرفتاریم در تامین ماشین آلات معدنی بسیار قدیمی اند فرسوده اند ماشین آلات جدید به دلیل تحریم و موضوعات مالی که داریم قابل تامین نیست بعد آمدیم تحریم داخلی هم روی آن بستیم گفتیم ماشین آلات معدنی که می‌خواهیم وارد کنیم باید ساخت داخل نداشته باشد و یکی دو تا مجموعه تولیدی داریم که کفایت نمی‌کند تولیدشان آمدیم عوارض گمرکی بستیم برای ماشین آلات معدنی که نمی‌توانیم خودمان بیاوریم بیرون به ما نمی‌دهند پیدا هم بخواهیم بکنیم خودمان تعرفه را جوری بستیم که نشود آنی که بیاوریم داخل پس بنابراین همه این موانع را باید دید که ورودی بخش تولید که مواداولیه اش است را به ترتیب که قدرت رقابت بدهد به بخش تولید این را باید حل کرد.  

سوال: آقای خالقی یکی از موضوعات دیگری که تولیدکنندگان مطرح می‌کنند بحث ناترازی انرژی است برای این بخش فکر می‌کنید چه اتفاقی باید بیفتد آیا تولیدکننده باید بیاید برق تولید کند و در تولید انرژی کمک کند یا اتفاقات دیگری بیفتد؟

خالقی: بحث ناترازی انرژی باتوجه به فاصله زیادی بین انرژی موردنیاز در پیک‌های مصرف با آنچه که موجود و ظرفیت موجود کشور است نگاه می‌کنیم فاصله خیلی زیاد است چند سالی است اصلا سرمایه گذاری درست و به اندازه‌ای نکردیم که بتوانیم انرژی موردنیاز کشورمان به اندازه توسعه‌ای که حتی داریم می‌دهیم و در آینده باید به آن برسیم ندادیم همین الان یا باید جواز‌های تاسیس و توسعه را متوقف کنیم، چون نیاز به برق دارند نیاز به گاز دارند وقتی که ما الان درمانده ایم در تامین آنچه که ظرفیت موجود کشور است قاعدتا مشکل جدی داریم برای این که توسعه بدهیم بنابراین اگر می‌گوییم می‌خواهیم رشد اقتصادی مان هشت درصد بشود در بخش اقتصاد و صنعت هم این باید دیده شود فرقی نمی‌کند در کشاورزی هم بخواهیم توسعه بدهیم برق می‌خواهیم برای خود صنعت همین است معدن هم برق می‌خواهد همه این را داریم و این که در تابستان برق کم داریم در زمستان گاز کم داریم زمستان گاز کم می‌آوریم برق هم به دنبالش کم می‌آید گاز که کمبودش افزایش پیدا می‌کند طول مدتش طبعا به برق هم اصابت می‌کند آلودگی هوا را هم ناچاریم برویم برای تامین آن این معضلات را داشته باشیم.

 ما دچار حل مسئله نیستیم ما فقط داریم مسکن می‌دهیم به خاطر تامین بحث انرژی حالا بیاییم بحث خصوصی هم ورود پیدا کند چند تا معضل داریم دولت باید در چند مورد اعتمادسازی بکند یکی این که قراردادهایش باید مورد وثوق بخش خصوصی باشد اگر قرار است انرژی را که در زمان‌هایی که پیک مصرف نیست مثلا می‌خواهم بخش خصوصی نیروگاه ایجاد کنم نیروگاه را کی می‌خواهم در زمانی که پیک مصرف است و کمبود برق وجود دارد می‌خواهم نیروگاهم را وارد مدار کنم چند ماه سه ماه سه ماه باید نیروگاهم کار کند من سرمایه گذاری کنم که سه ماه در سال کار کند این با عقل اقتصادی خیلی جور نیست بالاخره دولت باید این ترتیباتی را بدهد که قاعدتا ما برای این که بخش خصوصی بیاید سرمایه گذاری کند این سرمایه گذاری برایش توجیه داشته باشد صرفه اقتصادی داشته باشد یکی این مسئله است آن‌هایی که رفتند نیروگاه بخش خصوصی چه کوچک مقیاس چه متوسط مقیاس ایجاد کردند توسط بخش خصوصی آمدند سرمایه گذاری کردند ماه‌ها طول کشیده تا دولت بیاید با این‌ها تصفیه حساب کند شش ماه یک سال بیش از یک سال در صورتی که ما ماه قبض مان را دریافت می‌کنیم چه در بخش صنعتی چه در بخش صنعتی قبضمان را ندهیم برقمان را قطع می‌کنند ولی آن برقی که دولت از این تولیدکنندگان برق بخش خصوصی دارد می‌خرد پولش را به موقع نمی‌دهد گرفتار می‌شود می‌گوید چه جذابیتی دارد که بخش خصوصی بیاید با دولت طرف شود بگوید می‌آیم در حوزه انرژی می‌خواهم سرمایه گذاری کنم پس باید یک اعتماد حتما برگردد دولت اگر می‌خواهد بخش خصوصی برقش را بیاورد وارد مدار کند یا برای خودش استفاده کند قطعا چندین حمایت نیاز دارد مشوق‌ها باید شامل معافیت‌های مالیاتی باید باشد تامین مالی بخشیش باید باشد تامین فنی باید بشود آیا تحریم اجازه می‌دهد ما نیروگاه‌های مدرن وارد کشور کنیم یا نه به این سادگی‌ها هم نیست باید کمک بکنیم راه را باز بکنیم مشکلات گمرکی و امثالهم را باید حل کنیم بخش خصوصی بتواند انجام بدهد.

 در گفتن بخش خصوصی ورود کند بله می‌تواند ولی آیا چه کمک‌هایی باید بکنیم آیا زمین رایگان دادن به نیروگاه این چنینی یک بخش کمک کوچک است گاز را تا دم نیروگاه رساندن موضوع مهمی است یا نه، آیا گاز داریم به این نیروگاه‌ها بدهیم این چالش بزرگ داریم همه این موضوعات قاعدتا باید کنارهم گذاشته شود بخش خصوصی علاقه‌مند است آن زیان عدم و نفع تولید بخش خصوصی و صنعت فرق نمی‌کند خصوصی دولتی ندارد زیان عدم و نفع تولید حالا شما از فولاد و پتروشیمی بگیرید تا انتهای زنجیره که صنایع دارند کالایی تولید می‌کنند و به بازار می‌دهند این همین که برق قطع می‌شود زیان عدم و نفعش عدد بزرگی در اقتصاد است با همین عدم و نفعی که در اقتصاد اتفاق افتاد تا الان می‌توانستیم نیروگاه‌های کافی را تولید کنیم نکردیم هم نیروگاه نزدیم هم ضرر می‌بینیم الان تعطیلات واحد‌های صنعتی در هفته به چند روز رسیده در هفته؟ یک روز بود به دو روز رسیده اعلام شده به سه روز دارد می‌رسد خب سه روز در هفته تعطیل باشد بعد جالب است یکی از وزرای محترم اسم نمی‌برم دو هفته پیش همین موضوع برق را در شورای برق بخش خصوصی داشتیم مطرح می‌کنیم می‌گفت جمعه جایش کار کنید جمعه کار می‌کنیم باشه باید کار شود، اما آن هزینه که بابت مزد جمعه می‌دهیم اضافه هزینه است تحمیل هزینه است به قیمت تمام شده محصول آن جا را هم باید دید به این سادگی نیست مثلا سه شنبه تعطیل کن جایش جمعه کار کن بله سه شنبه تعطیل می‌کنم جمعه کار می‌کنم آیا جمعه می‌شود بالاخره کارگران ما زندگی دارند نیرو‌های کار هم باید بروند به خانواده شان برسند یک سوال این که بانک‌ها تعطیلند در این تعطیلی برق‌ها سودی که از واحد‌های تولیدی که سه روز در هفته تعطیلند بانک‌ها سودشان را در این سه روز حساب نکنند نشستند سود و عوارض و دیرکرد را دارند می‌گیرند کارخانه تعطیل است کار نمی‌کند بانک روزشمارش را می‌گیرد.

https://www.iribnews.ir/fa/news/4287756/%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%DB%8C%DA%A9%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF