«مالیات» برای تولید، «سود» برای غیرمولد  

کارشناسان اقتصاد در این زمینه معتقدند کلید حل تمام مشکلات اقتصادی کشور هدایت نقدینگی سرگردان به سمت تولید است. این موضوع در حالی مطرح می‌شود که حجم نقدینگی سرگردان هنوز رو به رشد است و دولت نتوانسته از حجم این سرمایه زیاد کسر کند، البته باید درنظر داشت که با کاهش ارزش ۴۰ درصد از پول ملی بخش قابل‌توجهی از این سرمایه کارکرد خود را از دست داد اما به هر سوی روند نقدینگی سرگردان هنوز صعودی است و شرایط اقتصادی کشور نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران تمایل چندانی برای ورود به بخش تولید ندارند. یکی از موضوع‌هایی که بررسی آن می‌تواند دلایل ورود سرمایه به بخش‌ غیرمولد را روشن کند مقایسه سیاست‌های مالیاتی در بخش‌‌های مولد و غیرمولد است.
بسیاری از کارشناسان در این زمینه معتقدند دولت در شرایطی مالیات بخش تولید را محاسبه می‌کند که بخش اقتصاد غیرمولد مالیات چندانی نمی‌پردازد. هر چند که در دو ماه گذشته موضوع مالیات بر عایدی سرمایه مطرح شده اما با در‌‌نظر داشتن اینکه مالیات تولید همیشه بوده و مالیات و عایدی سرمایه دو ماه است مطرح شده، درمی‌یابیم که چرا بسیاری از سرمایه‌داران به جای سرمایه‌گذاری در بخش تولید ترجیح می‌دهند در حوزه‌های غیرتولیدی فعالیت کنند.
جذابیت بخش غیر‌مولد
محمدرضا منصوری، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با اشاره به وضعیت نظام مالیاتی در کشور به صمت گفت: مالیات‌ستانی از بخش مولد در شرایطی که بخش غیرمولد و بازار ثانویه مالیات چندانی پرداخت نمی‌کند، منجر به ورود سرمایه به بخش غیرمولد می‌شود. متاسفانه سیاست‌های اقتصادی کشور به گونه‌ای است که بخش غیرمولد همیشه جذابیت بیشتری نسبت به بخش مولد داشته است.
منصوری با اشاره به اینکه دولت در این شرایط باید کمترین مالیات را از بخش تولید کشور بگیرد، توضیح داد: تشدید سیاست‌های مالیاتی در شرایطی که بنگاه‌های تولید قدرت رقابت خود را از دست داده‌اند و همچنین سهل‌انگاری نسبت به عایدی سرمایه از جمله موضوع‌هایی است که جذابیت بازارهای غیرمولد را افزایش می‌دهد.
این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی معتقد است دولت در شرایطی مالیات بر عایدی سرمایه را فراموش کرده بود که واحدهای تولیدی هر روز آسیب بیشتری نسبت به گذشته می‌دیدند. وی در این باره توضیح داد: اکنون دولت توانسته فاصله نرخ ارز نیمایی با ارز بازار را کاهش دهد و این موضوع هم به بهبود شرایط تولید می‌انجامد و هم بر کاهش جذابیت خرید و فروش ارز تاثیر مستقیم دارد. با این حال، هنوز جذابیت فعالیت‌های غیرتولیدی بیش از فعالیت‌های تولیدی است.
وی با تاکید بر اینکه دولت باید مسیر فعالیت‌های دلالی و خرید و فروش ارز را با هدف کسب سودهای لحظه‌ای مسدود کند، افزود: شاید در شرایط عادی اقتصادی چنین فعالیت‌هایی اختلال چندانی در نظام اقتصادی کشورها ایجاد نکند اما در شرایط کنونی اقتصاد ایران این فعالیت‌ها منجر به انفعال تولید می‌شود.
در کنار این موضوع‌ها همچنین باید در‌نظر داشت که بسیاری از فعالیت‌های تولیدی امروزه به دلیل تغییر فناوری تولید از رده خارج می‌شوند. بر این اساس، باید نوسازی و تجهیز تولید به ماشین‌آلات به‌روز اقدام‌های مناسبی در دستور کار قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه مشوق‌های صادراتی از جمله سیاست‌هایی است که منجر به بهبود شرایط تولید می‌شود، گفت: صادرات در شرایط کنونی که نرخ ارز نسبت به سال‌های گذشته رشد کم‌سابقه‌ای داشته یکی از مهم‌ترین سیاست‌هایی است که ارزآوری و تامین نقدینگی بنگاه‌ها را تسهیل می‌کند.
در این شرایط اگر دولت تمرکز ویژه‌ای بر تسهیل صادرات داشته باشد، بنگاه‌های تولیدی می‌توانند با تولید صادرات‌محور روند مناسبی در کسب سود و فروش طی کنند.
تمرکز بر درمان باشد
آرمان خالقی، عضو خانه صنعت، معدن و تجارت درباره مالیات بخش مولد و غیرمولد به صمت گفت: باید شرایط متعادلی بین بخش مولد و غیرمولد ایجاد شود. بخش غیرمولد با کمترین هزینه وارد سودآوری می‌شود و این در حالی است که بخش مولد برای رسیدن به سود علاوه‌بر هزینه‌های جاری و کسب مجوزهای بسیار زیاد باید بازاریابی و بازارسازی را نیز به طور جدی در دستور کار قرار دهد.
وی توضیح داد: یکی از مشکلاتی که در این زمینه وجود دارد توان و رفتار متفاوت دلالان دلار است. برخی از خریداران کوتاه‌مدت ارز به نوسان‌های مقطعی قانع هستند و در شرایط خاصی به خرید و فروش می‌پردازند.
این در حالی است که طیف دیگری از خریداران نگاه بلند‌مدت دارند و به طور عمده از توان سرمایه‌ای بیشتری برخوردار هستند. این دسته در هر شرایطی به خرید ارز می‌پردازند و نوسان‌های کوتاه‌مدت بر فعالیت آنها تاثیر قابل‌توجهی ندارد.
اینها در حالی است که طیف تولید در کشور یک نوع متقاضی دارد که آن هم در شرایط کاهش ارزش پول ملی بخش قابل‌توجهی از توان خود را از دست داده است. بر این مبنا زمانی که بیشترین نیاز به محصولات صنعتی و تولیدی احساس می‌شود، متقاضیان محصول به خرید آن می‌پردازند. به عبارت دیگر، تولیدکنندگان امروز یک طیف متقاضی دارند، حال آنکه جریان غیرتولیدی دارای طیف گسترده‌ای از متقاضی است که بخشی از آنها همیشه در بازار حضور موثر دارند.
خالقی توضیح داد: سیاست‌های اقتصادی کشور باید به گونه‌ای پیش رود که جذابیت خرید و فروش ارز و سکه بیش از شرایط کنونی کاهش یابد و در کنار این موضوع توان متقاضی محصولات تولیدی و صنعتی نیز افزایش یابد. به سخن دیگر، دولت باید پایه پولی کشور را تقویت کند تا قدرت خرید مردم افزایش یابد. در این صورت واحدهای مولد می‌توانند از سبد مناسبی در بخش خرید برخوردار شوند.
این عضو خانه صنعت، معدن و تجارت با تاکید بر اینکه تحریک طرف تقاضا سیاستی است که امروز باید در پیش گرفته شود، توضیح داد: در سال‌های گذشته دولت با برخی سیاست‌ها توانست تحریک طرف تقاضا را در دستور کار قرار دهد.
شرایط اقتصادی امروز کشور نسبت به سال‌های ۹۲ تا ۹۵ که این سیاست در‌نظر گرفته شد، پیچیده‌تر است اما هنوز معادله تولید و فروش از همان قانون پیروی می‌کند. در این شرایط سیاست‌هایی که منجر به تقویت طرف تولید می‌شود نقش مسکن کوتاه‌مدت را دارد و سیاست‌هایی که به تحریک طرف تقاضا می‌پردازد، نقش درمانی دارند.
بر این مبنا طبیعی است که هر دو سیاست همزمان در کشور اجرا شود اما بدیهی است که درمان شرایط کنونی نیاز به تمرکز بیشتری دارد.