شهروندان، تولیدکنندگان، بازرگانان و… مالیات بر تولید و درآمد می‌پردازند که در ادامه این پول‌ها صرف زیرساخت‌های اقتصادی‌صنعتی و در نهایت رفاه اجتماعی می‌شود. آنچه مسلم است در چند سال اخیر دولت برای جبران کسری بودجه خود متوسل به درآمدهای مالیاتی شده است. واردات به کمترین میزان خود رسیده و شرکت‌های تجاری‌ فعالیت زیادی ندارند در نتیجه بیشترین مالیات از بخش تولید و صنعت اخذ می‌شود. برخی از تولیدکنندگان عنوان می‌کنند درحالی‌که در چند سال اخیر به‌دلیل تحریم و اپیدمی شدن ویروس کرونا درآمد و سوددهی شرکت‌ها کاهش پیدا کرده اما آنها ناگزیرند بیشترین مالیات را بپردازند.

شرایط اخذ مالیات از خودرو

سال گذشته صحبت‌هایی درباره پرداخت مالیات از سوی صاحبان خودروهای لوکس و مسکن نیز مطرح شد. مالیات بر مسکن به تصویب رسید و امسال عملیاتی شد. همچنین براساس برخی اخبار منتشر شده کمترین و بیشترین مالیاتی که صاحبان خودروهای لوکس باید بپردازند به ترتیب معادل ۱۱ میلیون و بالای ۳۰۰ میلیون تومان است. صاحبان خودروهای با ارزش بالای یک میلیارد تومان مکلف به پرداخت مالیات تا پایان بهمن امسال شده‌اند. به‌گزارش ایسنا، نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان جلسه علنی اسفند سال گذشته و بررسی بخش درآمدی لایحه بودجه سال ۱۴۰۰، بند الحاقی ۷ تبصره ۶ ماده واحده لایحه بودجه را بررسی کرده و آن را به تصویب رساندند. براساس این بند، تمام مالکان (اعم از اشخاص حقیقی و حقوقی) انواع خودروهای سواری و وانت دوکابین دارای شماره انتظامی شخصی به‌نام خود و فرزندان کمتر از ۱۸ سال و محجور تحت تکفل که در پایان هر سال مجموع ارزش آنها بیش از ۱۰ میلیارد ریال باشد به شرح زیر مشمول مالیات سالانه خودرو هستند:

۱ – تا مبلغ ۱۵ میلیارد ریال نسبت‌به مازاد ۱۰ میلیارد ریال؛ یک درصد

۲- تا مبلغ ۳۰ میلیارد ریال نسبت‌به مازاد ۱۵ میلیارد ریال؛ ۲ درصد

۳ – تا مبلغ ۴۵ میلیارد ریال نسبت‌به مازاد ۳۰ میلیارد ریال؛ ۳ درصد

۴- نسبت‌به مازاد ۴۵ میلیارد ریال؛ ۴ درصد

تمام اشخاص حقیقی و حقوقی مکلف هستند مالیات سالانه مربوط به خودروهای تحت‌تملک خود و افراد تحت‌تکفل را حداکثر تا پایان بهمن سال ۱۴۰۰ پرداخت کنند. ثبت نقل و انتقال خودروهایی که به موجب این بند برای آنها مالیات وضع شده، قبل از پرداخت بدهی مالیاتی مورد انتقال شامل مالیات بر دارایی، نقل و انتقال قطعی و اجاره ممنوع است.

درآمد جدید برای دولت

در ادامه آرمان خالقی، عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران درباره تاثیر مالیات از خودروهای لوکس در ساماندهی بازار خودرو به صمت گفت: مالیات بر خودروهای لوکس خیلی روی ساماندهی بازار تاثیر ندارد زیرا این نوع خودروها مشتری خاص خود را داشته و مالیات هم می‌پردازند. همان‌گونه که مردم تعرفه بالای تحمیل شده به خودروهای لوکس را پذیرفته‌اند. وی افزود: صاحبان خودروهای لوکس دست‌کم ۸۰ درصد مازاد از نرخ واقعی در حال پرداخت برای عوارض گمرکی این خودروها هستند. او ادامه داد: مالیات فقط درآمدهای دولت را افزایش داده و برای این اضافه درآمد هیچ منشایی هم پیش‌بینی نمی‌شود اینکه آیا این درآمد به‌دلیل مسائل زیست‌محیطی است یا خیر؟

او ادامه داد: این مالیات نمی‌تواند به‌دلیل مسائل زیست‌محیطی باشد، زیرا این خودروها دارای استاندارد و کیفیت بالا بوده و به‌لحاظ زیست‌محیطی کمترین آلایندگی را نسبت‌به سایر خودروهای ارزان‌قیمت‌تر دارند. وی اضافه کرد: این خودروها مصرف سوخت کمتری دارند؛ بنابراین به همان نسبت کمتر هوا را آلوده می‌کنند. پس این درآمد ناشی از عوارضی که این خودروها دارند نبوده و فقط منبع درآمدی برای دولت به‌شمار می‌رود.

مالیات و نوسازی ناوگان حمل‌ و نقل

عضو هیات‌مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت ایران در پاسخ به این پرسش که این درآمد چقدر می‌تواند روی نوسازی ناوگان حمل‌ و نقل تاثیر داشته باشد، گفت: اگر محل مصرف این مالیات مشخص شده باشد اینکه تمام درآمد ناشی از این محل وارد صندوق خاصی برای نوسازی و توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی شود کارساز بوده و مثبت ارزیابی می‌شود. اما اینکه این مالیات وارد خزانه دولت شود و محل مصرفی برای آن تعریف نشده باشد، نمی‌تواند تاثیر مثبتی داشته باشد. او گفت: هزینه‌های دولت بالاست و اگر محلی برای هزینه‌کرد مالیات از خودروهای لوکس تعریف و تعیین نشده باشد، می‌تواند این پول در هر جایی هزینه شود. وی یادآور شد: دولت باید اخذ مالیات را هدفمند و هوشمندانه کند تا بتوان به تقویت زیرساخت‌های اقتصادی کشور پرداخت.

مالیات و گسترش فضای سبز

خالقی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا نمایندگان مجلس شورای اسلامی قانونی را بدون تعیین خروجی آن به تصویب می‌رسانند، گفت: قانون‌های بسیاری تصویب‌شده که درآمدی برای دولت کسب کرده اما محل مصرفی برای آن تعیین نشده است. در واقع این درآمد به خزانه دولت واریز می‌شود و جزء درآمدهای عمومی به‌شمار می‌رود. این در حالی است که مالیات هدفمند می‌تواند کارساز و کمک‌کننده در رفاه اجتماعی باشد. به‌عنوان مثال صنایع آلاینده به‌دلیل عوارض زیست‌محیطی مالیات می‌پردازند که محل مصرف آن مشخص است. خالقی گفت: این درآمد صرف توسعه فضای سبز و تصفیه‌خانه‌های‌ فاضلاب می‌شود.

سخن پایانی

بنابر این گزارش بخشی از اخذ مالیات‌ها محل مصرف مشخصی ندارند و جزء درآمدهای عمومی دولت محسوب شده که به خزانه واریز می‌شود. در این بین البته برخی از مالیات‌ها محل مصرف مشخصی دارند مانند کمک به توسعه فضاهای سبز برای کاهش آلایندگی زیست‌محیطی برخی از صنایع. در کلیت موضوع، فعالان صنعتی از نحوه اخذ مالیات در کشور گلایه‌مند هستند و معتقدند این مالیات‌ها کمکی به توسعه صنعتی، اقتصادی و اجتماعی نکرده است، زیرا هدفمند و هوشمندانه نبوده است.