یادداشت صنعت پخش – 1400/12/25

آرمان خالقی – عضو هیأت مدیره و

قائم مقام دبیر کل خانه صنعت ، معدن و تجارت ایران 

تهدیدهای آتی شرکت های پخش کدامند؟

چالش های سیاستی و محدودیت های موجود در دوره جنگ و پس از آن باعث شدند صنف خرده فروشی در دوره ای با رشد شدید و قابل توجهی روبرو شود؛ رشدی که امروز چالش جدی در حوزه توزیع هم برای شرکت های پخش و هم برای مصرف کنندگان محسوب می شود؛ چراکه امروز همین بقالی ها عامل پیچیدگی کسب و کار شرکت های پخش در کشور هستند و پیش بینی می شود با اجرای طرح آزادسازی قیمت ها بسیاری از این اصناف خرده پا – شاید در حدود 50 درصد آنها – تعطیل خواهند شد. هرچند این موضوع تعداد مقصدهای توزیع و هزینه های پخش را کاهش می دهد اما به نظر می رسد چندان خالی از زیان نیستند، چراکه 80 درصد بقالی ها و سوپرمارکت های کوچک با سرمایه 20 تا 30 شرکت پخش بزرگ در حال فعالیت هستند و اگر در ماه های آینده از دور خارج شوند، قطعا شرکت های پخش با مشکلات زیادی روبرو می شوند و این موضوع، یک اشتباه تاریخی در حوزه بازار و اقتصاد ایران است.

در این بین راه اندازی فروشگاه های زنجیره ای نیز موضوع دیگری بود که با نظارت ضعیف دولت به مشکلی دیگر در حوزه توزیع تبدیل شده است. هزینه فروشگاه های زنجیره ای در این سال ها بسیار بالا بوده و میزان تخفیف های کاذب این فروشگاه ها از شرکت های پخش و تولیدکننده ها باعث شده قیمت کالاها افزایش یابد و در نتیجه این فروشگاه ها نه تنها کمکی به مصرف کننده نکرده اند، بلکه در عمل سطح قیمت ها را در جامعه بالا برده اند و به همین دلیل باید گفت شرکت های زنجیره ای به رشدی که در کشورهای توسعه یافته رسیده اند نخواهند رسید.

از سوی دیگر اگر بقالی ها در کشور از دور خارج شوند و خرده فروشی تنها از کانال فروشگاه های زنجیره ای اتفاق افتد، انحصار این فروشگاه ها مشکلات را بیشتر از گذشته خواهد کرد، چراکه به عنوان مثال ما امروز طی یک دوره 30 روزه می توانیم مطالبات خود را از بقالی ها نقد کنیم، اما در فروشگاه های زنجیره ای این دوره به 100 روز می رسد.

این فشارها در حالی است که دولت عملا هیچ حمایت خاصی را صنعت پخش نمی کند و حمل و نقل نیز با هزینه های بالایی روبرو است که به کالاها تحمیل می شود و این موضوعات مشکلات اساسی را ایجاد کرده است. دولت حتی از فروشگاه های زنجیره ای نیز حمایت نمی کند و در نتیجه این فروشگاه ها از شرکت های تولیدی و پخش ها مایه می گذارند و اگر روزی این فروشگاه ها با مشکلی روبرو شوند تکلیف شرکت های پخش نامعلوم است؛ لذا دولت باید تکلیف خود را با بقالی ها و فروشگاه های زنجیره ای روشن کند و سپس از طرح های مختلف در حوزه آزادسازی قیمت ها رونمایی کند.

فراموش نکنیم که سیاست گذاری ها چه نتایجی به همراه دارند و لذا باید هوشمندانه از این دوره ها عبور کنیم، با توجه به آزاد سازی قیمتها، باید در صنعت پخش سطح آمادگی بالا رود، چرا که آزادسازی قیمت ها موفقیت شرکت های پخش را تضمین می کند و هزینه های اضافی تولیدکننده ها را تا حدی کنترل میکند. از این رو قیمت،کیفیت، توزیع و فروش موثر و بهتری رقم میخورد و در همین راستا شرکت های پخش صاحب ایده در آینده موفقیت خواهند داشت و همین موضوع باعث می شود بسیاری از شرکت های کوچک پخش بعد از این اقدامات از دور خارج شوند.