استخراج لیتیوم؛ فرصتی طلایی برای آینده – ایمنا 1404/01/03

لیتیوم، معروف به طلای سفید، ایران را در آستانه یک انقلاب معدنی قرار داده است، همکاری ایران و روسیه برای اکتشاف لیتیوم در شورابه‌های استان‌های قم، اصفهان و سمنان آغاز شده است، ایران فرصت دارد تا با فناوری‌های پیشرفته و زیرساخت‌های موجود، به یکی از بازیگران مهم در صنعت لیتیوم تبدیل شود.

به گزارش خبرگزاری ایمنا، بر اساس گزارشی که به تازگی وزارت صمت از نتایج یک سال نمونه‌برداری از شورابه‌های نمکی سه استان قم، اصفهان و سمنان منتشر کرد. این مطالعات با همکاری کارشناسان روسی و فناوری ICP-OES انجام شد و وجود ذخایر لیتیوم با غلظت‌های قابل‌رقابت جهانی را تأیید کرد. نمونه‌ها از عمق یک تا دو متر استخراج و پس از تثبیت شیمیایی، در آزمایشگاه‌های ایران و روسیه تحلیل شدند. بیشترین غلظت لیتیوم در دریاچه نمک قم (۸۱.۴ ppm)، سپس در خور (۴۱.۷۱ ppm) و طرود (۱۸.۲۵ ppm) ثبت شد. این کشف می‌تواند ایران را به بازیگری مهم در صنعت لیتیوم تبدیل کند و زمینه‌ساز توسعه فراوری این فلز ارزشمند باشد.

این کشف در شرایطی اهمیت پیدا می‌کند که جهان به سرعت به سمت جایگزینی سوخت‌های فسیلی با انرژی‌های پاک پیش می‌رود و لیتیوم به عنصر کلیدی تولید باتری‌های خودروهای الکتریکی تبدیل شده است. بر اساس برآوردها، ایران با بهره‌برداری از این ذخایر می‌تواند نقش قابل توجهی در بازار جهانی لیتیوم ایفا کند و حتی رقیب کشورهای پیشروی این صنعت مانند شیلی و استرالیا شود. برخی تحلیلگران اسرائیلی نیز این رویداد را تغییری ژئوپلیتیکی در منطقه و جهان می‌دانند که می‌تواند تعادل قدرت را دگرگون سازد.

با این حال، چالش‌هایی پیش روی این طرح است. سازمان زمین‌شناسی ایران هنوز از دستیابی به منابع قابل توجه لیتیوم خبر نداده و برخی گزارش‌ها نیازمند ارزیابی دقیق‌تر هستند، علاوه بر این استخراج و فراوری لیتیوم نیازمند فناوری پیشرفته و سرمایه‌گذاری گسترده است که کشورهایی مانند چین با تولید سالانه ۳۹۵ هزار تن کربنات لیتیوم، پیشتاز هستند. از این رو، موفقیت ایران در این عرصه منوط به همکاری بخش‌های دولتی و خصوصی و جذب دانش فنی است.

در پاسخ به این چالش‌ها، مسئولان ایرانی اعلام کرده‌اند که برنامه‌ریزی برای توسعه زیرساخت‌های استخراج و تولید باتری‌های لیتیومی را آغاز کرده‌اند. هدف نهایی، جلوگیری از صدور لیتیوم خام و تبدیل آن به محصولات با ارزش افزوده مانند باتری‌های الکتریکی است تا ضمن حفظ منافع ملی، زمینه را برای جایگزینی تدریجی واردات سوخت فسیلی فراهم آورد، این رویکرد می‌تواند ایران را از یک صادرکننده سنتی نفت به بازیگری مهم در بازار جهانی انرژی پاک تبدیل کند.

لیتیوم، طلای آینده ایران: از معادن تا باتری‌های پیشرفته

آرمان خالقی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران به خبرنگار ایمنا می‌گوید: اکتشافات معادن جدید، به‌ویژه معدن همدان و ذخایر لیتیوم دریاچه ارومیه و قم، نمایانگر اهمیت روزافزون لیتیوم در عصر حاضر است، ظهور فناوری باتری‌های لیتیومی، این عنصر را به یکی از مواد معدنی حیاتی در تولید انرژی بدل کرده است.

وی می‌افزاید: باتری‌های لیتیومی، به عنوان مولدهای انرژی، جایگاه ویژه‌ای در دستگاه‌های الکترونیکی و خودروها پیدا کرده‌اند و در صنعت خودروسازی، این باتری‌ها به عنوان جایگزینی با ظرفیت بالا برای سوخت‌های فسیلی در خودروهای الکتریکی مطرح شده‌اند. امروزه، غالب خودروهای الکتریکی در سراسر جهان از باتری‌های لیتیومی بهره می‌برند.

دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران تصریح می‌کند: تقاضای گسترده برای لیتیوم، که به تدریج جایگزین نفت و بنزین می‌شود، از یک‌سو منجر به کاهش تقاضا برای سوخت‌های فسیلی و به‌تبع، کاهش درآمدهای نفتی کشور خواهد شد، اما از سوی دیگر، وابستگی کشور را به تأمین انرژی در آینده، به‌ویژه با گسترش استفاده از خودروهای الکتریکی، افزایش خواهد یافت.

خالقی ادامه می‌دهد: کشف معادن لیتیوم، با توجه به محدودیت دسترسی به این ماده معدنی و لزوم وجود ذخایر با خلوص و حجم بالا برای توجیه اقتصادی، می‌تواند نقش مهمی در تجارت جهانی آینده ایفا کند، اکتشافات اخیر در منابع معدنی کشور، نویدبخش آن است که ایران در آینده هم از سوخت فسیلی و هم از لیتیوم برخوردار خواهد بود.

وی با اشاره به نحوه مصرف از این معادن تاکید می‌کند: نکته‌ای که باید به آن توجه ویژه داشت، این است که نباید با لیتیوم همچون نفت برخورد شود؛ صادرات لیتیوم به صورت خام از کشور ضرورتی ندارد و باید از آن ممانعت به عمل آید، لیتیوم، یک ذخیره ارزشمند و ثروت ملی است و در صورت صادرات، باید به صورت محصول نهایی، یعنی باتری لیتیومی، با حداکثر ارزش افزوده صادر شود. در غیر این صورت، این اقدام خیانت به نسل‌های آینده و ظلم به خودمان خواهد بود.

دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران بیان می‌کند: در حال حاضر، زیرساخت‌های مورد نیاز برای استحصال لیتیوم چندان پیچیده نیستند. به نظر می‌رسد لیتیوم موجود در دریاچه‌ها همچون دریاچه‌های قم و ارومیه، به صورت شسته‌شده و آبرفتی از معادن بالادستی به این مناطق منتقل شده و در طول سال‌های متمادی، در این دریاچه‌ها تجمع یافته است. ممکن است مخازن اصلی در مناطق بالادستی قرار داشته باشند و نیازمند جست‌وجوی دقیق‌تر باشند.

خالقی می‌افزاید: در مورد فناوری استخراج و استحصال لیتیوم، مشخص نیست که آیا ایران در حال حاضر صاحب این فناوری است یا نیاز به واردات آن وجود دارد و آنچه اهمیت دارد، پس از استخراج لیتیوم از معادن، فرایند استحصال و فراوری آن برای استفاده در کارخانه‌های تولید باتری است. باید بررسی شود که آیا در حال حاضر توانایی انجام این فرایندها را داریم یا خیر.

وی بیان می‌کند: تا رسیدن به فراوری‌های لیتیوم، هنوز راه زیادی در پیش داریم؛ در دنیای امروز، رقابت شدیدی بر سر افزایش توان باتری‌های لیتیومی با طول عمر و ظرفیت انرژی بالاتر، حجم و وزن کمتر، زمان شارژ کوتاه‌تر و قیمت ارزان‌تر وجود دارد. شرکت‌هایی که در لبه تکنولوژی قرار دارند، در این رقابت موفق‌تر هستند.

دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت ایران با اشاره به رسیدن به زیرساخت‌ای لازم خاطرنشان می‌کند: دانشگاه‌ها، به‌ویژه دانشگاه‌های صنعتی، باید در این زمینه تمرکز کنند و رشته‌های تخصصی و بین‌رشته‌ای مرتبط همچون شیمی، فیزیک و الکترونیک، باید در خدمت تحقیقات مربوط به تولید دانش، ثبت اختراعات و دستیابی به فناوری در تمام مراحل قرار گیرند. این امر می‌تواند از طریق پایان‌نامه‌ها، کارورزی‌ها و تحقیقات اساتید محقق شود و در نهایت، به تولید محصولی با فناوری قابل ارائه و رقابتی منجر شود.

خالقی عنوان می‌کند: وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری باید با هماهنگی و هم‌پوشانی، و با مشارکت خودروسازان و بخش خصوصی، در این زمینه سرمایه‌گذاری کنند، در غیر این صورت، به صرف خرید تجهیزات و قطعات کافی نخواهد بود، مهم این است که بتوانیم روش دستیابی به لیتیوم را به صورت اقتصادی و مقرون به صرفه پیدا کنیم و در حال حاضر، تولیدکنندگان باتری خوبی در کشور وجود دارند که می‌توانند در این زمینه مشارکت کنند، اما باید توجه داشت که خرید لیتیوم و تولید باتری با آن، با استخراج و فراوری لیتیوم در داخل کشور تفاوت دارد.

https://www.imna.ir/news/850783/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%AC-%D9%84%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D9%88%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87